Wanneer je veel met mensen werkt komt het thema assertiviteit meer dan eens op tafel.  Ouders vinden dat ‘ons Elke’ toch eens wat assertiever zou mogen zijn, andere ouders vinden het eerder ‘een vies woord’.  Ook volwassenen worstelen met het thema: is het nu wel of niet iets positiefs?

Voor kinderen of volwassenen die gepest worden of gemakkelijk over zich heen laten lopen, is het voor de meeste mensen duidelijk dat zij wel ‘wat assertiever’ mogen zijn.  Maar voor veel mensen is er een grens aan assertief zijn.  Er bestaat immers ook zoiets als ‘te’ assertief zijn en wie ‘te’ assertief uit de hoek komt, wordt vaak als onsympathiek ervaren.

Daarom gaan assertiviteits-trainingen nu steeds meer aandacht besteden aan de manier waarop je ‘voor jezelf opkomt’.  Hoe verwoord je wat je voelt, wat je denkt zonder de ander te raken?  Thema’s als ‘geweldloos communiceren’ en de ‘no-blame methode’ worden als belangrijk onderdeel gezien van assertief zijn.  Zo wordt assertiviteit niet alleen respect hebben voor jezelf, maar ook respect hebben voor de ander.

Ware assertiviteit komt van binnen uit

Mensen die op zoek gaan naar ‘meer assertiviteit’ of van hun omgeving te horen krijgen dat ze ‘assertiever’ moeten zijn, gaan leren voor hun mening en gevoelens uit te komen.  Zij leren dit door het oefenen van allerlei technieken, maar het belangrijkste aspect van een training zou altijd moeten bestaan uit het opbouwen van een zelfwaardegevoel.  Wanneer mensen assertief ‘leren’ zijn, maar innerlijk overtuigd blijven dat hun mening niet de moeite waard is, zullen zij of niet slagen ofwel leren de ander te over-roepen om zelf gehoord te worden.

Assertiever worden, is daarom, naar mijn mening, een proces van zelfontwikkeling en zelfwaardering.  Wie zich goed voelt in zijn vel, kan ook gemakkelijker verwoorden wat hij denkt of voelt.    Maar een ander belangrijk aspect ontwikkelt zich samen met de zelfwaardering nml het vertrouwen om ook de ander in zijn of haar waarde te laten.

Ware assertiviteit = kunnen samen leven en werken met anderen zonder jezelf te verliezen

Een assertief persoon herken je niet aan het lawaai dat hij maakt of de bravoere waarmee hij zijn mening verkondigt.  Het lawaai komt immers voort uit onzekerheid.  Blijkbaar is het voor veel mensen beangstigend om te luisteren naar de mening van een ander, vooral wanneer deze tegenstrijdig is met de eigen mening.  Ook mensen die de indruk geven te luisteren, zijn vaak verwikkeld in een innerlijke monoloog.  Werkelijk bereid zijn de gevoelens, de beleving en de mening van de ander te horen en te begrijpen is niet altijd evident.

Van nature uit willen wij onze ruimte innemen, onszelf zijn, onze gevoelens tonen,…  Als kind is ons echter vaak geleerd dat het  niet OK is, dat het niet ‘hoort’, dat de mening van anderen belangrijker is dan die van onszelf.  Daarom is het zo beangstigend om van mening te verschillen.  We passen verschillende strategieën toe om de angst niet te voelen: we doen alsof we luisteren maar horen eigenlijk niets, we passen ons onmiddellijk aan aan de ander en verliezen onszelf of we maken meer lawaai dan de ander en gaan het ‘gevecht’ aan.

Mijn mening heeft evenveel waarde als die van jou, niet minder maar ook niet meer…

Wanneer we ons bewust worden van de angst die we met ons meedragen, kunnen we ook gaan begrijpen dat wij deze angst op onze omgeving ‘projecteren’.  Wanneer iemand een andere mening heeft en deze aan ons verkondigt, gaan wij onmiddellijk het gevoel krijgen dat onze mening er niet meer toe doet.  Dat heeft meer te maken met het idee dat wij over onszelf hebben, dan met de bedoelingen van de ‘verkondiger’.   Wanneer jij jezelf de moeite waard vindt en je ruimte inneemt, valt de strijd vanzelf weg.

Misschien ontdek je dan dat de ‘mening’ van de ander gebaseerd is op zijn ervaringen, zijn overtuigingen, kortom zijn referentiekader.  Jouw mening, jouw beleving is ook niet meer dan een interpretatie afgemeten aan jouw referentiekader.  Wat is dan de waarheid?  Wie heeft de waarheid in pacht?  Niemand toch?  Met deze gedachte in je achterhoofd, lukt het misschien wel om rustig achterover te gaan zitten en de mening van de ander te exploreren.  Misschien zit er wel iets in waardoor je jouw referentiekader kan uitbreiden?  Of misschien ook niet?

Wanneer deze rust zich in relaties kan nestelen, is er een mogelijkheid om samen te werken en te leven zonder dat iemand het onderspit moet delven.  Uiteindelijk zijn wij sociale wezens en is ware assertiviteit in mijn ogen de kracht om SAMEN dingen te doen en te beleven.  Assertiviteit is niet alleen ‘ik wil’, maar ook ‘ik wil samen met jou’…

Assertieve kinderen opvoeden?

Wil je als ouder kinderen die kunnen samen leven en werken, zonder zichzelf te verliezen?  Natuurlijk wil je dat!  Daarom hier enkele tips voor ouders:

• ontdek bij jezelf hoeveel angst er leeft om je eigen ruimte in te nemen.  Vecht je vaak, of geef je je gewoon gewonnen?  Of ken je innerlijke rust wanneer er een meningsverschil op tafel komt? (perfectie is niet nodig: sommige thema’s wekken al meer strijd op dan andere)
• respecteer de mening en de gevoelens van je kind, zonder het daarom altijd zijn zin te geven.  Grenzen zijn net zo belangrijk als respect, we willen hen immers ook leren samen leven.
• Moedig kinderen aan om zelf te denken en te filosoferen.  Ook al zijn hun redeneringen nog niet altijd ‘juist’, luister en moedig aan ipv te hen ‘de les te lezen’.
• omring ze met liefde en positieve aandacht, het geeft hen een onmisbaar ‘bodempje’ van zelfwaardering.  Alleen vanuit zelfwaardering en zelfrespect is het mogelijk ook anderen te waarderen en te respecteren.
• Waardeer en respecteer wie zij zijn, met hun kwaliteiten en hun minder sterke kanten.

Vaak krijg ik van ouders de verzuchting  ‘Moeten kinderen ook niet eens gewoon luisteren?’.  En ik moet het beamen, assertieve kinderen opvoeden is niet altijd gemakkelijk.  Het is zoveel gemakkelijker wanneer kinderen zwijgen en gewoon doen wat van hen gevraagd wordt.  En in sommige gevallen is dit ook nodig.  Als ouder zorg je nog altijd voor een aantal regels in huis, waarvan je verwacht dat deze nageleefd worden.  Maar durf jij met je kinderen de discussie aan over de waarde van deze regels?  Sta je stevig genoeg in je schoenen en weet je waarom deze regels zo belangrijk voor je zijn?  Of zijn het ‘regels om de regels’?

Praat met je kinderen, geef de ruimte om dingen in vraag te stellen, maar kom ook tot een ‘overeenkomst’.  Eens die overeenkomst gesloten, stopt ook de discussie.  Soms gaan kinderen of jongeren in discussie over een regel gewoon omdat ze nu net geen zin hebben om hun deel van de overeenkomst na te leven.  Of misschien hebben ze een slechte dag?  Liep het op school niet zo goed?  Leer hen hierover te communiceren, maar uit ook jou verwachtingen naar het naleven van de regels.

Niet gemakkelijk misschien, maar wel de moeite waard….

meer lezen

Heeft jouw kind genoeg zelfvertrouwen?

Tien manieren die je helpen nee te zeggen.

Zo klein maar oh zo eigenwijs: de peuterpuberteit